Jak czytać neumy? Drukuj Email
Spis treści
Jak czytać neumy?
Strona 2
Strona 3
Wszystkie strony

Zapis muzyczny chorału gregoriańskiego już na pierwszy rzut oka różni się od współczesnego zapisu nutowego. Mimo, że zapis neumatyczny za pomocą nut kwadratowych rządzi się prostymi zasadami pozostaje on często niezrozumiały dla dzisiejszych muzyków. Niniejszy artykuł ma na celu zmienić ten stan rzeczy prezentując zwięzły kurs interpretacji watykańskiego wydania chorału gregoriańskiego według metody benedyktynów z Solesmes na podstawie Liber Usualis, czyli podręcznika wydrukowanego by zapewnić jednolity sposób wykonywania śpiewów w całym Kościele.

Czterolinia, klucze i znaki chromatyczne

W tradycyjnej notacji używamy czterolinii, w której zarówno linie jak i odstępy między nimi są liczone od dołu ku górze. Jeśli nuta wychodzi poza zakres czterolinii dodajemy dodatkową krótką linię, tak jak w muzyce współczesnej.

Klucz zapisany na początku czterolinii ustala nazwy i pozycje nut. W użyciu są dwa klucze: klucz do (C) zaznaczający położenie dźwięku do, oraz klucz fa (F) zaznaczający położenie dźwięku fa.

Klucze do z zaznaczonym dźwiękiem c:
klucze_do

Klucze fa z zaznaczonym dźwiękiem c:
klucze_fa

Przesunięcie klucza służy jedynie temu, aby melodie o różnej rozpiętości i w różnych skalach mogły zostać zapisane na czterolinii. Zapis neumatyczny w żadnym wypadku nie wskazuje absolutnej wysokości dźwięku, a tylko względne interwały (odległości) pomiędzy poszczególnymi dźwiękami melodii. Nuty zapisane na czterolinii powinny być śpiewane tak, aby wysokość dźwięków odpowiadała możliwościom wykonawczym śpiewaków oraz pasowała do charakteru utworu.

Ze znaków chromatycznych w chorale występują tylko dwa: bemol bemol oraz kasownik kasownik. Bemol zamienia dźwięki h na b aż do końca danego  słowa, bądź do pionowej kreski oddzielającej frazy (nawet tej najkrótszej). Wystąpienie kasownika przywraca dźwięk do stanu naturalnego. W niektórych utworach bemol jest zapisany przy kluczu na każdej cztrolinii; wtedy zamiast dźwięku h śpiewamy dźwięk b w całym utworze jeśli przed nutą nie występuje kasownik.

Chorał gregoriański nie jest rytmiczny we współczesnym sensie. Nie występuje w nim podział na takty, nie ma akcentów regularnie rozmieszczonych w czasie. Jego rytm jest swobodny, dostosowany do tekstu, z frazami o różnej długości i o różnej ważności.